Ik ben het grotendeels eens met Anna Bosman. Heel veel leerproblemen kunnen worden voorkomen door kinderen goede instructie te geven en ze heel veel te laten oefenen. Docenten op de basisschool zouden heel veel tijd moeten besteden aan instructie geven (eerst klassikaal, dan aan de instructietafel voor de kinderen die wat extra uitleg nodig hebben, en daarna individueel als een enkeling nog meer ondersteuning nodig heeft). Leerlingen moeten héél veel lezen, spellen en rekenen. Daardoor verbeteren hun vaardigheden. Als scholen de kwaliteit van hun onderwijs sterk verhogen, zullen er veel minder kinderen uitvallen met leerproblemen.

Dit klinkt heel mooi en het is ook nodig. Echter: we leven niet in een paradijs. In het paradijs hoeft niemand depressief te zijn, hoeft niemand angsten te hebben, is communicatie met anderen probleemloos, doet iedereen altijd het goede en is leren gemakkelijk. In het paradijs bestaan er geen stoornissen. Bij ons, op aarde, zijn er allerlei gebeurtenissen die ons uit balans kunnen brengen. Dingen gaan niet vanzelf. Je krijgt vaak geen loon naar inspanning. Er is een tekort aan leraren, er is onvoldoende ruimte voor extra begeleiding op school. Scholen hebben zo veel taken dat er te weinig tijd besteed wordt aan lezen, schrijven en rekenen. En, ja zeker, veel goed bedoelde inspanningen van docenten zijn onvoldoende effectief… Zolang de situatie op school niet paradijselijk is, zullen er dus meer kinderen leerproblemen krijgen dan strikt noodzakelijk is.

De vraag is natuurlijk of je alle kinderen die leerproblemen hebben ook het etiketje ‘leerstoornis’ moet opplakken. Eigenlijk is dat met andere stoornissen in de geestelijke gezondheidszorg ook een lastig probleem: er is zelden een medische oorzaak aan te geven. Stoornissen hebben te maken met bepaalde kwetsbaarheden van een individu. Iemand die heel weerbaar is, hoeft geen stoornis te ontwikkelen.

Uiteindelijk vind ik de etiketjes ‘dyslexie’ en ‘dyscalculie’ niet zo heel belangrijk. Waar het om gaat is dat kinderen tot lezen, spellen en rekenen kunnen komen. Waar het om gaat is dat ze zich zo ontwikkelen dat ze hun plek in onze maatschappij vinden. Dat ze alle kansen krijgen om gelukkig te worden. Als daarbij hulp nodig is van remedial teachers, orthopedagogen en psychologen, omdat op de scholen de paradijselijke omstandigheden niet aanwezig zijn, dan is dat een gegeven.

Mijn stellingname is dus niet dat alles goed is zoals het is. Het onderwijs op het gebied van lezen, spellen en rekenen kan echt veel beter. Maar als de politici willen dat er minder kinderen naar ‘de zorg’ worden verwezen, dan moeten ze niet naar ‘de zorg’ wijzen. Die voldoet in een duidelijke behoefte en boekt vaak uitstekende resultaten. Als je wilt dat minder kinderen worden verwezen naar de zorg, moet je investeren in de kwaliteit van het onderwijs.

The post Bestaat dyslexie wel? first appeared on De Onderwijspsycholoog.

Dit is heel frustrerend als je er zo hard voor hebt moeten oefenen. Maar kinderen en hun ouders geven het niet snel op, en gaan gewoon weer opnieuw trainen. Iedere keer herhaalt de geschiedenis zich weer: na enkele dagen niet geoefend te hebben, kan er weer opnieuw begonnen worden.

Gelukkig mogen kinderen dan meestal een tafelkaart gebruiken. Die mag op hun tafeltje liggen als er gerekend wordt. Dat scheelt heel veel: ze kunnen dan gewoon mee blijven doen met de klas. Een kind dat de tafels niet kent moet zonder tafelkaart héél veel hoofdrekenen. Dat leidt makkelijk tot fouten en het kost veel tijd. Kinderen krijgen dan hun werk niet af.

Software en apps om tafel te leren, zijn er te kust en te keur. Maar voor de kinderen met dyslexie en dyscalculie zijn ze niet geschikt: er zit te weinig opbouw in de leerstof. Kinderen vinden het snel niet meer leuk en ze gaan te weinig vooruit.

Er is één rekenprogramma wat juist heel geschikt is voor kinderen die veel moeite hebben met automatiseren. Dat is Rekenblobs, gemaakt door de remedial teacher en software-ontwikkelaar Stephan Vermeire. Je kunt er de optel- en aftreksommen tot twintig, de keer- en de deeltafels mee oefenen. Dit gebeurt in spelvorm, waardoor de aandacht van de kinderen ‘bij de les’ blijft. Rekenblobs is adaptief: het past zich aan aan het niveau van het kind, waardoor het nooit te moeilijk wordt. Bovendien kun je ‘blobs’ sparen voor je blobsverzameling en die blobs inzetten in beloningsspelletjes.

De ervaringen met rekenblobs zijn zeer positief: kinderen met zeer hardnekkige automatiseringsproblemen gaan er goed mee vooruit. En ze krijgen weer plezier in rekenen!

NB: Er zijn ook apps van rekenblobs beschikbaar voor Apple en Android.

The post Tafels leren first appeared on De Onderwijspsycholoog.

Voorstanders van leerstijlmodellen vinden dat docenten de leerstijlen van hun studenten moeten onderzoeken en hun onderwijs moeten aanpassen zodat elke leerling een voor zijn leerstijl optimaal onderwijsaanbod krijgt. Deze filosofie is zo ingeburgerd dat 96% van de Nederlandse docenten gelooft in de effectiviteit van onderwijs aangepast aan leerstijlen (Dekker e.a. 2012). Maar  …  het effect van onderwijs dat op maat gemaakt is voor de leerstijlen van leerlingen is vrijwel nul … (Hattie, 2012).

Gek is dat niet. Iedereen is wel eens vriendelijk en wel eens hard, wel eens openhartig en wel eens gesloten, wel eens nadenkend en wel eens impulsief. Je bent niet het een of het ander. Hoe je je gedraagt en hoe je handelt, hangt af van hoe je je voelt en van de situatie waarin je je bevindt. Bij het leren is dat precies zo. Sommige dingen leer je makkelijker door te kijken, andere door te doen of door te luisteren. En natuurlijk doe je vaak meer tegelijk: je kijkt én luistert. Je probeert het zelf, je kijkt hoe iemand anders het doet én je luistert naar wat de ander je vertelt.

Als je kapper wilt worden, zul je veel leren door te doen, maar je moet ook problemen leren oplossen. Daarover kun je veel leren door met de docent en je collega’s te praten.  Als je alleen kunt leren door zelf te doen, dan moet je ‘door ervaring wijs worden’, zoals het spreekwoord zegt. Maar gelukkig hoef je niet alle fouten zelf te maken: je kunt ook leren van fouten van anderen. Je kunt luisteren naar hun verhalen, of kijken naar YouTube filmpjes waarin je kunt zien hoe het niet moet. Je leert veel sneller en je wordt slimmer als je al je vaardigheden kunt inzetten: kijken en lezen, luisteren en praten, doen en nadoen.

Kortom: de goede docent laat leerlingen via alle zintuigen leren en belemmert hun leren niet door een persoonlijke leerstijl voor te schrijven. De goede docent zoekt bij elke leertaak een optimale mix van praatjes, plaatjes en daadjes.

Meer weten?

Youtube filmpje: Professor Daniel Willingham legt (in het Engels) uit dat leerstijlen niet bestaan:

Verwijzingen

• Dekker, S., Lee, N.C., Howard-Jones, P., & Jolles, J. (2012). Neuromyths in education: Prevalence and predictors of misconceptions among teachers. Frontiers in psychology, 2012,  doi: 10.3389/fpsyg.2012.00429
• Hattie, J. (2012). Visible learning for teachers: maximizing impact on learning. London, Routledge.

The post Leerstijlen first appeared on De Onderwijspsycholoog.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dit helemaal niet waar is: hoe jonger je bent, des te meer beïnvloedbaar is je intelligentie. Intelligentie is helemaal geen vaststaand gegeven. Ouders en leerkrachten kunnen kinderen helpen slimmer te worden. Slimmer worden doe je vooral door veel te oefenen. Mensen aan de top hebben héél veel werk verzet voordat ze topprestaties konden leveren!

Maar kinderen, ouders en leerkrachten moeten er wél in geloven. Als je denkt dat jij zelf of dat een kind iets niet zal kunnen leren, dan zul je daar ook geen inspanning voor verrichten. Ja, dan wordt je dus ook niet slimmer! Dit wordt een ‘fixed mindset’ genoemd; een ‘vastgezette’ mindset. Maar als je denkt dat je door je inspanningen tot betere resultaten kunt komen, dan verbeteren je vaardigheden en word je slimmer, sterker, handiger. Dat noem je een ‘growth mindset’; een groeimindset.

Een intelligentietest heeft dus maar een beperkte waarde. De scores geven aan wat een kind of volwassene op het moment van de afname van de intelligentietest kan laten zien. De omstandigheden zijn daarbij erg belangrijk: angsten en spanningen kunnen er toe leiden dat iemand geen topprestatie kan leveren. Omdat er vaak wel wat ‘druk’ wordt gevoeld bij het doen van zo’n test, levert deze meestal een onderschatting op van iemands capaciteiten.

Een moderne intelligentietest levert meer op dan alleen een IQ-cijfertje: je verzamelt met zo’n test informatie over uiteenlopende cognitieve vaardigheden van een persoon. Een intelligentietest is daarom wél een waardevol onderdeel van een diagnostisch onderzoek. Het doel van zo’n onderzoek is om een goed  beeld te krijgen van iemands sterkten en kwetsbaarheden. Samen kan dan bekeken worden wat er nodig is om een kind of volwassene weer in zijn kracht te krijgen. Want als je in je kracht bent, kun je je ontwikkelen. Slimmer worden, zelfredzamer worden, groeien!

Meer info:

Bekijk dit Youtube filmpje van Carol Dweck over de mindset (Engelstalig):

of lees het boek “Mindset, de weg naar een succesvol leven.”

Onderbouwing van deze blog: zie Hoofdstuk 6 van mijn Handboek Dyslexie.

The post Kinderen kunnen veel slimmer worden! first appeared on De Onderwijspsycholoog.